Aktif Saha Gönüllüleri
Mahalleden Başlayan Kent Sahiplenme Modeli
Daha sonra AFAD'da üst yönetimde görev aldığımda oradan tüm ülkeye yaygınlaştırmak üzere başlatığımız Aktif Saha Gönüllüleri Projesi, toplumun ve kamu idaresinin, muhtarların öncülüğünde birlikte hareket ederek kentin yine kentliler tarafından sahiplenilmesini sağlamayı amaçlayan bir gönüllülük ve katılım modelidir.
Projenin temel yaklaşımı şudur: Bir şehir yalnızca belediyenin hizmet götürdüğü bir alan değil, o şehirde yaşayan herkesin ortak yaşam alanıdır. Bu nedenle çevreden afete, komşuluktan kentlilik bilincine, akıllı şehircilikten toplumsal değerlere kadar birçok konuda vatandaşın yalnızca hizmet alan değil, aynı zamanda sorumluluk üstlenen bir paydaş hâline gelmesi hedeflenmektedir.
Bu anlayışla, sivil toplum kuruluşlarının iş birliği ve muhtarların öncülüğünde her mahallede **Aktif Saha Gönüllüleri** oluşturulacaktır.
Mahalle Temelli Gönüllülük Yapısı
Sistemin merkezinde mahalle bulunmaktadır.
Muhtarlarla yapılacak görüşmelerin ardından muhtarlar hazırlanan dijital portala kaydedilecek; daha sonra çalışma mahallelerde aşamalı olarak genişletilecektir.
Muhtarların koordinasyonunda;
* okul müdürleri,
* imamlar,
* iki sosyal bilimler öğretmeni,
* 14–22 yaş aralığında bir kız ve bir erkek öğrenci,
* okul bulunmayan mahallelerde iki genç,
* sivil toplum kuruluşu yöneticileri,
* gönüllü olmak isteyen mahalle sakinleri
dijital sisteme dâhil edilecektir.
Böylece her mahallede farklı yaş, meslek ve sosyal grupları temsil eden yerel bir gönüllülük ağı oluşturulacaktır.
## Neden Aktif Saha Gönüllüleri?
Proje, şehir yaşamında görülen bazı temel ihtiyaçlardan hareketle geliştirilmiştir.
Mahalli düzeyde afetlere hazırlık çalışmalarının yeterince yaygın olmaması, çevre duyarlılığının gelişmiş kent standartlarının gerisinde kalabilmesi, akıllı şehir uygulamalarına vatandaş katılımının sınırlı olması, kentin yaşayanları tarafından yeterince sahiplenilmemesi ve komşuluk ilişkilerinin giderek zayıflaması bu ihtiyaçların başında gelmektedir.
Bunlara, toplumu bir arada tutan bazı ortak değerlerin zaman içerisinde aşınması da eklenmektedir.
Aktif Saha Gönüllüleri sistemi bu nedenle yalnızca gönüllü insanları bir araya getiren bir yapı değildir. Aynı zamanda mahalle ölçeğinde **bilgi, sorumluluk, dayanışma ve kent aidiyeti üretmeyi** hedefleyen bir eğitim ve saha modelidir.
Gönüllüler Hangi Alanlarda Çalışacak?
Aktif Saha Gönüllülerinin temel çalışma alanları şunlardır:
Çevre: Temizlik, geri dönüşüm, çevrenin korunması ve ortak kullanım alanlarının sahiplenilmesi konusunda farkındalık oluşturmak.
Akıllı Şehircilik: Dijital belediyecilik, yeni teknolojiler ve kent hizmetlerinin akıllı sistemlerle kullanımına ilişkin vatandaşları bilgilendirmek.
Kentlilik Bilinci: Yaşadığı mahallenin ve şehrin ortak değerlerini koruyan, kamu malına sahip çıkan ve kent yaşamına katılan vatandaş anlayışını güçlendirmek.
Komşuluk: Mahalle içindeki dayanışmayı, birbirinden haberdar olmayı ve sosyal bağları yeniden güçlendirmek.
Toplumsal Değerler: Bizi bir arada tutan yardımlaşma, paylaşma, sorumluluk ve karşılıklı saygı kültürünü yaşatmak.
Afetlere Hazırlık: Mahalle ölçeğinde temel afet bilgisi, ilk müdahale bilinci, güvenli toplanma ve dayanışma kapasitesinin geliştirilmesine katkı sağlamak.
Eğitimli ve Donanımlı Gönüllüler
Her mahallede oluşturulacak gönüllü ekiplerin yalnızca iyi niyetle hareket etmesi yeterli görülmemektedir.
Bu nedenle gönüllülerin görev alacakları alanlarda gerekli **bilgi ve beceriyle donatılması** projenin önemli unsurlarından biridir.
Aktif Saha Gönüllülerine;
* afetlere hazırlık,
* çevre bilinci,
* kentlilik kültürü,
* komşuluk ve dayanışma,
* dijital şehir uygulamaları,
* iletişim ve gönüllülük,
* saha gözlemi ve bildirim
konularında eğitimler verilecektir.
Böylece her mahallede, gerektiğinde vatandaşlara yol gösterebilecek, doğru bilgi verebilecek ve ilgili kurumlarla iletişim kurabilecek gönüllüler bulunacaktır.
Muhtarlıklar Yerel Koordinasyon Merkezi Olacak
Muhtarlıklar, sistemin mahalledeki temel koordinasyon noktasıdır.
Muhtarlarımız, mahalleyi ve mahalle sakinlerini en yakından tanıyan yerel temsilciler olarak gönüllülerin belirlenmesinde, faaliyetlerin planlanmasında ve ortaya çıkan ihtiyaçların ilgili kurumlara aktarılmasında etkin rol üstlenecektir.
Sistemin temel akışı şu şekilde işleyecektir:
BELEDİYE / KAMU → MUHTAR → AKTİF SAHA GÖNÜLLÜLERİ → MAHALLE → BİLGİ / FAALİYET / GERİ BİLDİRİM → İLGİLİ KURUMLAR
Bu yapı sayesinde hem vatandaşın kamu kurumlarına ulaşması kolaylaşacak hem de kamu idaresinin mahallede olup biteni daha hızlı ve doğru biçimde görmesi mümkün olacaktır.
Dijital Portal ile Sürekli İletişim
Aktif Saha Gönüllüleri sistemi dijital bir portal üzerinden desteklenecektir.
Muhtarlar, gönüllüler ve ilgili paydaşlar sistem üzerinden kayıt altına alınacak; yapılan çalışmalar, gözlemler, bildirimler ve faaliyetler takip edilebilecektir.
Dijital sistem aynı zamanda gönüllüler arasında bilgi paylaşımı ve hızlı iletişim sağlayacaktır.
Elektronik ortamda üretilecek içeriklerin paylaşılmasıyla, özellikle çevre, afet, komşuluk, kentlilik ve akıllı şehircilik konularında toplumda **yaygın bir farkındalık etkisi** oluşturulması hedeflenmektedir.
Mahalle Sadece Yaşanan Yer Değil, Sahip Çıkılan Yer Olacak
Projenin en önemli hedeflerinden biri, vatandaşın yaşadığı mahalleye ve şehre bakışını değiştirmektir.
Vatandaşın;
“Bu belediyenin işi.”
demesi yerine;
**“Bu benim mahallem, bu benim şehrim ve benim de sorumluluğum var.”**
diyebilmesi hedeflenmektedir.
Böylece mahalle ölçeğinde kent sahiplenme bilinci yükselirken, vatandaşın sorunları yalnızca şikâyet eden değil, çözüm sürecine katılan bir anlayışla ele alması sağlanacaktır.
Aktif Saha Gönüllüleri Ne Sağlayacak?
Bu sistemle;
* vatandaş ile belediye arasındaki iletişim güçlenecek,
* mahallelerde eğitimli gönüllü ağları kurulacak,
* afetlere yerel hazırlık kapasitesi artacak,
* çevre duyarlılığı güçlenecek,
* kentlilik bilinci gelişecek,
* komşuluk ilişkileri desteklenecek,
* toplumsal değerlerin yaşatılmasına katkı sağlanacak,
* mahalle sorunları daha erken fark edilecek,
* vatandaşın şehir yönetimine katılımı artacaktır.
Sonuçta ortaya yalnızca gönüllülerden oluşan bir grup değil, **kenti sahiplenen, sorumluluk alan ve gerektiğinde harekete geçen mahalle temelli bir toplumsal ağ** çıkacaktır.
Aktif Saha Gönüllüleri modelinin temel hareketi şöyle özetlenebilir:
BİLGİLEN → GÖNÜLLÜ OL → MAHALLENİ TANı → SORUNU GÖR → BİLDİR → ÇÖZÜME KATIL → KOMŞUNU BİLGİLENDİR → ŞEHRİNE SAHİP ÇIK**
Çünkü güçlü şehir, yalnızca iyi yönetilen şehir değildir.
Güçlü şehir; vatandaşının “Ben de bu şehrin sorumlusuyum” diyebildiği şehirdir.**
